Şıhlı Hamidiye Medresesi Başmüderrisi es-Seyyid Kılıçlı Ali Efendi ve Büyükkılıç Sülalesi!

DEVELİ – Kayseri’nin Develi ilçesi Şıhlı karyesinde Osmanlı Devleti’nin son dönemine damga vuran büyük alim es-Seyyid Kılıçlı Ali Rıza Efendi ve kurduğu tarihi medrese hakkında çok önemli arşiv belgelerine ulaşıldı.

Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi, Maliye Nezareti Emlak Müfettişliği Kalemi fonundaki ilgili arşiv dosyasının çözümlenmesi sonucu, Şıhlılı Başmüderris Kılıçlı Ali Efendi ile ilgili tarihi ezber bozan detaylar gün yüzüne çıktı.

Yıldız Sarayı’ndan Çıkan Padişah Fermanı: Mevleviyet Rütbesi Tevcih Edildi

Hamidiye Medresesi müderrisi, büyük âlim es-Seyyid Ali Rıza Efendi’nin (Kılıçlı Ali Efendi) şerefli şeceresini ve devlet katındaki saygınlığını en üst düzeyde belgeleyen orijinal irade-i seniyye (padişah fermanı) talep yazısı Osmanlı Arşivi’nden çıktı.

"Yıldız Saray-ı Hümâyûnu Başkitâbet Dâiresi" (Padişahın Özel Kalem Müdürlüğü) antetini taşıyan belgede yer alan tarihi ifadeler şu şekildedir:

"Müderris es-Seyyid Ali Rıza Efendi (Kılıçlı Ali Efendi), Kozan sancağına bağlı Şeyhli karyesindeki Hamidiye Medresesi bünyesinde zengin bir kütüphane inşa ettirmiştir. Talebeler için yeterli ve kıymetli kitapları bizzat tedarik ederek vakfeden ve gençlerin ilim tahsil etmesine vesile olan bu takdire şayan, büyük hizmetlerine bir mükâfat olmak üzere; kendisine Osmanlı ilmiye sınıfının en yüksek derecelerinden, büyükşehir kadılığı payesi olan 'Mevleviyet Rütbesi' verilmesi Yüce Padişahımız ve Halifemiz (Sultan II. Abdülhamid) tarafından bizzat onaylanmıştır."

Bu belge açıkça kanıtlamaktadır ki Kılıçlı Ali Efendi, Şıhlı’da sadece ders vermekle kalmamış; medrese bünyesinde kendi bütçesiyle muazzam bir kütüphane kurarak kıymetli eserler toplamıştır. Bu büyük eğitim hizmetini İstanbul'dan takip eden Sultan II. Abdülhamid Han, sergilenen bu gayrete hayran kalmış ve kendisine Osmanlı Devleti'nin en prestijli akademik-hukuki unvanlarından biri olan "Mevleviyet" (Büyükşehir Kadılığı / Başprofesörlük) rütbesini bizzat tevcih etmiştir.

Büyükkılıç Ailesi Şeceresi ve Tarihçesi: Kökler ve Başlangıç

Yapılan arşiv taraması ve aile kayıtları doğrultusunda Büyükkılıç sülalesinin tarihi kökleri şu şekilde sıralanmaktadır:

• Büyük Ata (1800) Mehmed Efendi: Kılıçlı Ali Efendi’nin babasıdır.

• Kılıçlı Ali Efendi: Kayseri Medresesi’nde 12 yıl eğitim görerek icazet almıştır. 1883 yılında İstanbul’a giderek Sultan II. Abdülhamid ile görüşmüştür. Padişahın emri ve Hazine-i Hassa desteğiyle memleketi Develi’ye Şıhlı Hamidiye Medresesi’ni kurmuş ve ömrünü burada talebe yetiştirmeye adamıştır.

• Müspet İlimlerin Merkezi: Kılıçlı Ali Efendi’nin kurduğu bu medrese; sadece dini ilimlerin değil, matematik ve astronomi gibi müspet ilimlerin de okutulduğu, bölgenin en önemli eğitim merkezi olarak hizmet vermiştir.

• Soyadı Kanunu ve "Büyükkılıç" İsmi: 1934 yılında Soyadı Kanunu çıktığında aile; bölgenin ulu çınarı Kılıçlı Ali Efendi’nin yöredeki büyüklüğüne, saygınlığına ve unvanına ithafen resmi olarak "BÜYÜKKILIÇ" soyadını almıştır.

Kaynak Kişi: Mustafa Büyükkılıç

Derleyen: Nezir Ötegen – 10.11.2026 / Develi