İYİLEŞTİREN İLİŞKİLER -III-
İYİLEŞTİREN İLİŞKİLER -III-
“İyileştiren İlişkiler” yazılarını Richard G. Erskine’den ilhamla kaleme almaya başlamıştık. İki temel yazıdan sonra, bu yazımızda yazarın aynı isimli kitabından bahsederek bazı değerlendirmeler yapmak istiyorum. Eserden esinle günlük ilişkilerimizi iyileştirecek olan bazı yöntemlere yer vermeye çalışacağım. Aynı zamanda bunlar ilişkilerimizde birer ihtiyaç olarak da ifade edilebilir. Bu bağlamda Erskine kişilerarası iletişimde ihtiyacımız olan hususları sekiz maddede sıralamaktadır. Bundan sonraki yazılarda bu hususları naçizane detaylandırmaya çalışacağım.
İlk olarak ilişkilerde emniyet hissi gelmektedir. Emniyet, bireyin fiziksel ve duygusal açıdan kırılgan yönlerinin korunduğunu hissetmesi; eleştirilmeyeceğini, aşağılanmayacağını, yanlış anlaşılmayacağını veya terk edilmeyeceğini bilmesidir. İlişkide emniyet, kişinin kendisini savunmasız hissedebilmesine rağmen karşısındakiyle uyum ve güven içinde olabilmesini, ihtiyaç ve duygularının doğal ve kabul edilebilir olduğunun farkına varmasını sağlar. Bu nedenle sağlıklı bir ilişkide tarafların birbirlerinin hassasiyetlerine duyarlı davranması, ihtiyaç ve duygularını yargılamadan kabul etmesi ve hem sözlü hem de sözsüz iletişim yoluyla karşılıklı korunma ve kabullenme hissi oluşturması önemlidir. Böylece birey, ilişkinin kendisi için güvenli bir alan olduğunu hisseder ve kendisini olduğu gibi ifade edebilir.
İletişimde güven en önemli konulardandır. Burayı iki aşamalı olarak düşünebiliriz. Bu anlamda hem kişinin karşısındaki kişiye güvenmesi hem de kendini güvende hissetmesi oldukça önemlidir. Kişi karşısındakine güvenmediğinde iletişim sağlıklı yürümeyecektir. Zira insanın güvenmediği kişilerle ticaret yapmadığı, onlarla evlenmediği, onlara oy vermediği gibi, kişi güvenmediği insanlarla iletişimi de sürdürmek istemeyecektir. Ya da bu iletişimler oldukça sınırlı düzeyde olacaktır. Diğer taraftan kişi içinde bulunduğu ortamda kendini güvende hissetmediği zaman da iletişimlerimiz sağlıklı olmayacaktır. Bunun ilk adımı kişinin karşısındaki kişiye güvenmesi ile başlamaktadır.
İkinci olarak ilişki içinde onaylanma, olumlanma ve önemsenme ihtiyacı dile getirilmektedir. İnsan, farklı ihtiyaç ve duygularının doğal ve anlamlı olduğunu kabul eden, kendisini anlayan ve önemseyen bir başkasına ihtiyaç duyar. Duyguların ifade edilmesi, içsel deneyimlerin anlamlandırılması ve kişinin kendisini tanıması, büyük ölçüde kişilerarası onaylanma ve kabul görme yoluyla gerçekleşir.
Hepimiz anlaşılmak ve önemsenmek isteriz. Duygularımızın ve ihtiyaçlarımızın kabul edilmesi bize iyi gelir. İletişimlerinde anlaşıldığını gören kişiler mutlu olur. Bazen karşımızdakinin bizi yargılamadan dinlemesi yeterlidir. Hislerimizi anlaması ve bizi olduğumuz gibi kabul etmesi kendimizi değerli hissettirir. Çünkü iyi bir ilişkide insan, yalnızca dinlenmek değil, anlaşıldığını da bilmek ister. Bu da iletişimlerimize olumlu olarak yansır. Çağımızda zaten sınırlı bir şekilde iletişimler kurmaktayız. Binaenaleyh kurduğumuz ilişkilerde birbirimizi anlayarak ve bazen onaylayarak ilişkilerimizi daha sağlam hale getirebiliriz.
İkna üzerine okuduğum metinlerde, iknada onaylamanın etkisinin oldukça büyük olduğunu görmüştüm. Çünkü insanlar, kendilerini anlayan ve düşüncelerine değer veren kişilere daha kolay yaklaşırlar. Birini ikna etmek istiyorsak önce onun söylediklerini, duygularını ve bakış açısını anlamaya çalışmalıyız. Bu, her söylediğine katılmak anlamına gelmez. Bazen sadece “Seni anlıyorum” demek ya da başımızı sallayıp “hı hı” demek bile iletişimin yönünü değiştirebilir.
Onaylanmak, insanda kabul görme ve değerli hissetme duygusu oluşturur. Kişi kendisini savunmak yerine karşısındakini dinlemeye daha açık hâle gelir. Böylece ikna için gerekli olan güven ortamı oluşur. Burada bir ayrıntıya dikkat çekmek isterim: İkna etmek isteyen kişi, önce haklı çıkmaya değil, karşısındakini anlamaya odaklanmalıdır. Çünkü insan, kendisini anlayan birinin söylediklerini dinlemeye daha istekli olur.
Yapılan çalışmalarda konuşmalar “evet” diyerek olumlu bir şekilde başlıyorsa ikna etmek kolaylaşıyorken, “hayır” diyerek olumsuz bir şekilde başlıyorsa ikna etmek zorlaşmaktadır. Burada önce anlaşılan ve fikir birliği olan konuların dile getirilmesi iletişimlerimizde olumlu bir hava oluşmasına zemin hazırlamaktadır.

