Dijital İşgal Kapıda: Yabancı Platformlar Türkiye’den 158 Milyar TL Reklam Geliri Sağladı
Geleneksel savaşların yerini gayri nizami harp yöntemlerine bıraktığı günümüzde, yabancı dijital medya platformları Türkiye için "milli güvenlik sorunu" haline geldi. Başta Google, Instagram ve TikTok olmak üzere küresel devlerin Türkiye reklam pazarındaki payı 2024 yılında %74’e yükselirken, yerel medyanın payı %26’ya kadar geriledi. Uzmanlar; milyonlarca vatandaşın verilerinin "big data" üzerinden işlenerek manipülasyon,
Türkiye, küresel dijital platformların hem ekonomik hem de stratejik kuşatmasıyla karşı karşıya. Google, Meta (Facebook/Instagram), YouTube, TikTok ve X gibi mecraların oluşturduğu "dijital işgal", sadece yerel medyayı finansal dar boğaza sürüklemekle kalmıyor; aynı zamanda ulusal güvenliği hedef alan bir istihbarat ve manipülasyon ağına dönüşüyor.
Reklam Pastası Yabancı Devlerin Elinde Veriler, Türkiye’deki reklam pazarının dramatik değişimini gözler önüne seriyor. 2014 yılında yerel basının %80 olan payı, 2024 itibarıyla %26’ya düşerken; yabancı platformların payı %74’e fırladı. Sadece geçtiğimiz yıl Türkiye’den bu mecralara aktarılan reklam bedeli yaklaşık 158 milyar TL olarak gerçekleşti. Uzmanlar, Türkiye’de üretilen içerikler üzerinden kazanılan bu devasa gelirin büyük kısmının yurt dışı merkezlerine (İrlanda, Hollanda, ABD) aktarıldığına dikkat çekiyor.
Milli Güvenlik ve Veri Sızıntısı Riski Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Tunay Kamer, denetimsiz algoritmaların birer "istihbarat elemanı" gibi çalıştığını vurguladı. Kamer, "Kendi kuşatmamızı kendi kaynaklarımızla finanse ediyoruz. Verilerimizle seçim manipülasyonu ve afet dezenformasyonu yapılıyor. Devletin bu platformlardan şeffaflık taahhüdü talep etmesi ve yerli milli büyük dil modellerinin geliştirilmesi şarttır" dedi.
Kültürel Erozyon ve Gençliğe Yönelik Tehdit Prof. Dr. Serhat Ulağlı ise dijital mecraların toplumsal yapıdaki tahribatına değindi. RTÜK denetimine tabi olmayan bu platformların Türk-İslam toplum yapısına aykırı içerikleri öne çıkardığını belirten Ulağlı, özellikle gençlerin "rol modeller" üzerinden sivil itaatsizlik ve kaotik eylemlere yönlendirildiğini, bireyin kendi ürettiği dijital dünyanın tutsağı haline getirildiğini ifade etti.
"Haberin Telifi ve Reklam Payı Ödenmeli" Gazeteci Okan Müderrisoğlu ise meselenin "dijital sömürü" boyutuna parmak bastı. Yerli medyanın ürettiği haberi kullanan ancak gelir paylaşımına yanaşmayan yabancı devlere karşı yasal düzenleme çağrısı yapan Müderrisoğlu, "Haber içeriklerini kullanan platformlar telif ödemelidir. Yerli ve milli medyanın sürdürülebilirliği için TBMM ve bakanlıklar düzeyinde topyekûn bir mücadele zamanı gelmiştir" dedi.
2024 yılı Dijital Hizmet Vergisi verilerine göre yaklaşık 280 milyar liralık toplam cironun yarısından fazlasının yabancı menfaat alanına gitmesi, Türkiye'nin "dijital egemenlik" mücadelesinin önemini bir kez daha ortaya koydu.