Cıngı’dan Kayseri’nin İlmiye Tarihine Işık: 500 Yıllık Miras Gün Yüzüne Çıktı

AK Parti Kayseri Milletvekili Murat Cahid Cıngı, sosyal medya hesabı üzerinden yayımladığı "Kayserili Alimlerin Osmanlı’daki İlmiye Coğrafyası" başlıklı değerlendirmesinde, şehirden yetişen âlimlerin Osmanlı İmparatorluğu'nun dört bir yanındaki ilmî faaliyetlerini ve üstlendikleri kritik görevleri kamuoyuyla paylaştı. Yaklaşık 5 asır öncesine uzanan tarihi örnekler sunan Cıngı, Kayseri'nin Osmanlı ilim dünyasındaki köklü yerini gözler önüne serdi.

Mısır Kadılığı Yolculuğunda Yaşanan Acı Kayıp

Milletvekili Cıngı'nın dikkat çektiği isimlerden biri, 16. yüzyılda şiirlerinde "Dânişî" mahlasını kullanan Kayserili Pîrî Çelebi oldu. İlmiye sınıfına mensup olan Pîrî Çelebi, Mısır’ın Menûfiye bölgesine kadı olarak tayin edildi. Yeni görevine gitmek üzere Mısır kadısı Arabzâde ile birlikte deniz yolculuğuna çıkan Kayserili âlim, Akdeniz’de boğularak hayatını kaybetti. Bu trajik olay neticesinde, Kayseri'den Nil kıyılarına uzanması beklenen kadılık görevi yarıda kaldı.

Şam Kadısı ve Müftüsü Abdülfettah Efendi’nin İlmî İzleri

Cıngı’nın paylaştığı bir diğer tarihi figür ise yine 16. yüzyılda yaşayan fıkıh alimi Abdülfettah el-Kayserî oldu. Şam’da kadılık ve müftülük görevlerinde bulunan Kayserili alim, dönemin önemli fıkıh eserlerinden Molla Hüsrev’in Dürerü'l-hükkâm isimli çalışmasına eleştiri ve notlar kaleme aldı.

Beş asır önce Şam'da yürütülen bu ilmî tartışmaların izlerinin günümüze kadar ulaştığını belirten Cıngı, İstanbul’daki Süleymaniye Kütüphanesi’nde muhafaza edilen bir yazmada, âlimin görüşlerinin "Abdülfettah el-Kayserî, Şam müftüsü" notuyla kayıt altına alındığını aktardı.

Kudüs'te İlimle Geçen Bir Ömür: Sirâceddin Müsâfir el-Kayserî

Kayserili ilim insanlarının etki alanının Mısır ve Şam ile sınırlı kalmadığını vurgulayan Cıngı, 15. yüzyılda Molla Fenârî’nin talebeleri arasında yer alan Sirâceddin Müsâfir el-Kayserî’nin hayatına değindi. Anadolu ve İran’da eğitim aldıktan sonra 1424-1425 yıllarında Kudüs’e yerleşen Kayserili alim, yaşamının kalan kısmını burada ilim ve ibadetle sürdürdü. Kaynaklarda, âlimin kullanımı için Kudüs’te bir medrese tahsis edildiği bilgisi de yer aldı.

"Kayseri’nin İlim Tarihi Büyük Bir Osmanlı Hikâyesidir"

Kayseri'nin tarihi ilim mirasını geniş bir coğrafya perspektifinden değerlendiren Milletvekili Murat Cahid Cıngı, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:

"Yüzyıllar önce Kayseri’de yetişen bir âlimin yolu Şam’da fetva kürsüsüne, bir başkasınınki Mısır’da kadılığa, diğerinin yolu Kudüs’te bir ders halkasına çıkabiliyordu. Kayseri’nin ilim tarihi, aslında haritaya yayıldığında görülebilen büyük bir Osmanlı hikâyesidir."